ว่าด้วยความโกรธ

“ความเลวอื่นอาจปิดบังและเลี้ยงไว้ในความลับได้ แต่ความโกรธเผยตัวอย่างเปิดเผยและปรากฏบนใบหน้า ยิ่งรุนแรงเท่าใด ก็ยิ่งเดือดพล่านออกมาให้เห็นชัดเท่านั้น”

“มนุษยชาติเกิดมาเพื่อช่วยเหลือกัน ความโกรธเกิดมาเพื่อทำลายกัน ฝ่ายแรกรักการอยู่ร่วมกัน ฝ่ายหลังรักความเหินห่าง”

“มีบางสิ่งที่จุดเริ่มต้นอยู่ในอำนาจของเรา แต่เมื่อเติบโตขึ้น มันกลับลากเราไปด้วยพลังของมันเองและไม่เหลือทางถอยให้เรา”

“คุณธรรมที่ไว้ใจได้มากที่สุดคือคุณธรรมที่พิจารณาตัวเองอย่างยาวนานและรอบคอบ ควบคุมตัวเอง และค่อย ๆ แสดงตัวอย่างสุขุมโดยตั้งใจ”

“เมื่อเรียกตัวเองว่าบริสุทธิ์ ทุกคนมองไปที่พยานภายนอกมากกว่ามโนธรรมของตนเอง”

“ไม่มีสิ่งใดไม่เหมาะกับผู้ลงโทษยิ่งกว่าความโกรธ เพราะการลงโทษจะยิ่งมีพลังแก้ไขพฤติกรรม หากคำตัดสินมาจากการพิจารณาอย่างรอบคอบ”

“แล้วจะมีอะไรไม่คู่ควรกับผู้มีปัญญายิ่งกว่าการปล่อยให้อารมณ์ของตนขึ้นอยู่กับความชั่วร้ายของผู้อื่น?”

“หากจะไม่โกรธคนแต่ละคน คุณต้องยกโทษให้คนทั้งหมด ต้องให้อภัยมนุษยชาติทั้งมวล”

“เราต้องต่อสู้อย่างอดทนยาวนานกับความชั่วร้ายที่ฝังแน่นและแพร่พันธุ์ ไม่ใช่เพื่อปราบมันให้สิ้น แต่เพียงเพื่อป้องกันไม่ให้มันครอบงำเรา”

“สิ่งใดที่ทำให้ผู้อื่นหวาดกลัว สิ่งนั้นย่อมหวาดกลัวเพื่อตัวมันเอง”

“ความเลวร้ายที่ทำให้เราทุกข์นั้นเยียวยาได้ และเพราะเราเกิดมาพร้อมความโน้มเอียงตามธรรมชาติไปสู่ความดี ธรรมชาติเองจะช่วยเราหากเราพยายามแก้ไขชีวิต”

“อะไรจะผ่อนคลายยิ่งกว่าจิตใจที่สงบ และอะไรจะเหน็ดเหนื่อยยิ่งกว่าความโกรธ?”

“ผู้มีปัญญาควรรู้จักประมาณ และเมื่อต้องทำสิ่งใดอย่างฉับไวสักหน่อย ก็ให้เรียกกำลังมาช่วย ไม่ใช่ความโกรธ”

“การเล่นก็มีประโยชน์เช่นกัน เพราะความเพลิดเพลินพอประมาณช่วยผ่อนคลายจิตใจและนำมันกลับสู่สมดุลที่เหมาะสม”

“เราควรปล่อยให้เวลาผ่านไปบ้างเสมอ เพราะเวลาจะเปิดเผยความจริง”

“การเชื่อสิ่งที่ได้ยินโดยง่ายก่อความเสียหายอย่างใหญ่หลวง บ่อยครั้งเราไม่ควรแม้แต่จะฟัง เพราะในบางกรณี การถูกหลอกยังดีกว่าระแวงว่าถูกหลอก”

“ดังนั้น ไม่มีสิ่งใดหล่อเลี้ยงความโกรธยิ่งกว่าความฟุ่มเฟือยที่เกินพอดีและไม่รู้จักพอ จิตใจควรได้รับการฝึกให้แข็งแกร่งผ่านความลำบาก เพื่อจะไม่รู้สึกกับแรงกระแทกที่ไม่รุนแรง”

“สมมติว่าเรากำลังถูกลงโทษ จงคิดไม่เพียงถึงสิ่งที่เรากำลังทนรับ แต่ถึงสิ่งที่เราได้ทำด้วย จงนั่งตัดสินชีวิตที่ผ่านมาของเรา”

“กฎแห่งหน้าที่ครอบคลุมกว้างไกลกว่ากฎหมายนัก!”

“อะไรจะอยุติธรรมยิ่งกว่าการแอบเชื่อแต่แสดงความโกรธอย่างเปิดเผย?”

“เช่นเดียวกับอวัยวะทุกส่วนที่ทำงานร่วมกัน เพราะการรักษาทุกส่วนให้ปลอดภัยเป็นประโยชน์ต่อทั้งร่างกาย มนุษย์ก็ควรละเว้นการทำร้ายกัน เพราะเกิดมาเพื่ออยู่ร่วมกัน”

“จิตใจยิ่งใหญ่ย่อมไม่เห็นความสำคัญของความอยุติธรรมที่ได้รับ การแก้แค้นที่แสดงความดูหมิ่นมากที่สุดคือการไม่เห็นว่าคู่ปรปักษ์มีค่าพอให้แก้แค้น”

“ไม่มีอะไรอยุติธรรมยิ่งกว่าการที่ใครต้องรับมรดกความบาดหมางของบิดา”

“หากใครโกรธคุณ จงตอบความโกรธของเขาด้วยการทำคุณให้ การทะเลาะที่มีเพียงฝ่ายเดียวย่อมล้มเลิกไป การต่อสู้ต้องมีคนสองคน”

“สง่างามกว่ามากเพียงใดที่จะสลัดความอยุติธรรมและคำดูหมิ่นทั้งหมดออกจากตัว ราวกับสวมเกราะที่อาวุธใดก็เจาะไม่เข้า เพราะการแก้แค้นคือการยอมรับว่าเราได้รับบาดแผล”

“ไม่มีหลักฐานแห่งจิตใจอันกว้างใหญ่ใดดีกว่าการที่ไม่มีสิ่งใดซึ่งเกิดขึ้นกับคุณทำให้คุณโกรธได้”

“ดังนั้น กิจการที่เราทำไม่ควรเล็กน้อยไร้ค่า แต่ก็ไม่ควรเกินตัวและบุ่มบ่าม อย่าให้ความหวังของเราออกไกลจากบ้าน อย่าพยายามทำสิ่งที่หากสำเร็จแล้วเราจะประหลาดใจกับความสำเร็จนั้นเอง”

“เมื่อใดที่ข้อโต้เถียงดูจะยืดเยื้อหรือรุนแรงกว่าปกติ จงยับยั้งตั้งแต่เริ่มแรก ก่อนที่มันจะสะสมกำลัง”

“ผู้คนไม่ได้ขุ่นเคืองในแบบเดียวกันทั้งหมด คุณจึงควรรู้ว่าจุดอ่อนของตนอยู่ตรงไหน เพื่อจะได้ปกป้องมันอย่างระมัดระวังเป็นพิเศษ”

“คนที่พยายามรู้ว่าผู้อื่นพูดถึงตนอย่างไร และขุดคุ้ยเรื่องมุ่งร้ายแม้จะเล่ากันอย่างลับ ๆ ก็คือผู้ทำลายความสงบใจของตัวเอง”

“มนุษย์จำนวนมากสร้างเหตุขุ่นเคืองให้ตัวเอง ด้วยการเก็บความสงสัยไร้มูลไว้ในใจ หรือขยายเรื่องเล็กน้อยให้ใหญ่โต”

“จงเอาตัวเราไปอยู่ในที่ของคนที่เราโกรธ เวลานี้ความหลงว่าตนสำคัญเกินจริงทำให้เราโกรธง่าย และเราก็เต็มใจทำกับผู้อื่นในสิ่งที่ทนไม่ได้หากถูกทำกับตัวเอง”

“จงต่อสู้กับตัวเองอย่างเต็มกำลัง หากเอาชนะความโกรธไม่ได้ ก็อย่าปล่อยให้มันชนะคุณ คุณเริ่มมีชัยเหนือมันแล้วเมื่อมันไม่แสดงตัวและไม่ได้ระบายออกมา”

“ความคิดภายในของเราค่อย ๆ ได้รับอิทธิพลจากท่าทีภายนอกของเรา”

“อย่าตัดสินจากเวลาเพียงชั่วโมงเดียวหรือวันเดียว จงพิจารณาความโน้มเอียงทั้งหมดของจิตใจ แม้คุณยังไม่ได้ทำชั่ว แต่คุณก็สามารถทำได้”

“การเยียวยาบาดแผลดีกว่าการแก้แค้นเพียงใด?”

“คนที่ทุกข์ทรมานเมื่อเห็นใครมีชีวิตดีกว่าตน จะไม่มีวันมีชีวิตที่ดีได้เลย”

“ความต้องการสิ่งเดียวกัน ซึ่งควรเป็นสายใยแห่งมิตรภาพ กลับกลายเป็นต้นเหตุของการทะเลาะและความเกลียดชัง”

“ประสาทสัมผัสทั้งหมดของเราควรได้รับการฝึกให้เข้มแข็ง โดยธรรมชาติแล้วมันทนได้มาก ขอเพียงจิตใจไม่ตามใจจนมันอ่อนแอ”

“จิตใจแข็งแกร่งพอจะทนรับความเลวร้ายที่เตรียมพร้อมไว้แล้ว”

“จงทำให้มโนธรรมของเราสงบอย่างสมบูรณ์ แต่อย่าพยายามเรียกร้องความดีความชอบให้ตัวเอง”

“ชีวิตเป็นสิ่งที่ไม่อาจปล่อยให้สูญเปล่า และเราไม่มีเวลาส่วนเกินให้ทิ้งขว้าง”

“ลมหายใจที่เรารักนักหนานี้จะจากเราไปในไม่ช้า ระหว่างที่เรายังหายใจและอยู่ท่ามกลางเพื่อนมนุษย์ จงปฏิบัติต่อกันด้วยมนุษยธรรม อย่าเป็นสิ่งน่ากลัวหรืออันตรายต่อใคร”

“ดาบแห่งความยุติธรรมไม่ควรอยู่ในมือของคนที่กำลังโกรธ”